کابل،کاوفو

کاوفو یا کابلستان برای چندین قرن پیش و بعد از دورۀ مسیحی تمام مناطق از بامیان و قندهار در غرب تا کوتل بولان در جنوب را در بر میگرفت این خطه وسیع بده کشور یا علاقه علحده تقسیم شده بود از جمله کاپیسا در رآس آن  ها قرار داشت و علاقه های کابل، غزنی لغمان ننگرهار سوات، پشاور اپوکین، بنو و بولر تابع آن بود باین ترتیب طوریکه بعد شرح میگردد، کاوفوی چینی تمام افغانستان را دربر میگرفت. کاوفو بر طبق تحلیل الکز اندر کننگهم بااساس نوشته های چینی، شاید نام یکی از قبایل پنجگانه یوچی یا تخاری بوده باشد. گفته میشود که این قبیله وقتی در قرن ق م کابل  را اشغال کرد نام خود را بران گذاشت. 

این به سسبی درست معلوم میشود که قبل بران مؤرخان دوره سکندر از نام کابل ذکری نکرده اند و آنها از شهر ار تو سپانه بمعنی «محل بلند» نام برده اند و این کلمه با کلمه ترکیبی سانسکرت اردهستانه که عین مفهوم را دارد و بکایل اطلاق میشد مطابقت دارد. پسانها در قرن 2 م بطلیموس این شهر را بنام کابو را بحیث مرکز پارا پامیزدای  قید نمود، چنین معلوم میشود که ارتو سپانه مرکز عمده و اصلی منطقه بوده که بعد در دوره تسلط یونانی سکندریه جای آنرا اشغال کرد تا انکه بعدها شاهزادگان هندوساک انرا بار دیگر احیا کردند. این شهر پیش از قرن هفتم تقویم مشترک وقتیکه اوپیان مرکز کاپیسا قرار گرفت ترک داده شد و این حال ظاهرا تا حملات چنگیزیان در قرن 13 م دوام داشت تا آنکه کابل بعد از خراب شدن اوپیان در حالیکه غزنی قبلا در نیمه قرن 12م بکلی ویران شده بود آهسته آهسته حیثیت سابق مرکزی خود را اعاده نمود مخصوصا از وقتیکه در 1776مرکز امپراتوری درانی قرار گرفت.مونت ستورات الفنستن در اوایل  قرن نزدهم این امپراتوری را بنام سلطنت کابل خواند ولی از انقزاض امپراتوری درانی تا مدتی امارت کابل خوانده میشد از 1893 بسیار از علاقه های شرق از ان جدا کرده شد. سند دیگر بلحاظ سیاسی سرحد شرقی ان باقی نماند و باین ترتیب از وسعت تأریخی کابل کاسته شده است. (8)