څوچه پاتي یو افغان وي - تل بدا افغانستان وي   |    تا زنده یک افغان است - جاوید افغانستان است
خبرنامه
NEWSLETTER
ابزار
UTILITIES
ورود به کارگاه
MEMBERS LOGIN
تماس با ما
CONTACT US

لودیان ملتان (حدود ٣٧۰- ۴۰۱هجری)


در حدود (٣۶۶ه- ٩٧۶ع) سبکتگین در غزنه اقتداری بدست آورد و حکمداران سامانی ضعیف گشتند. بنابران بلاد افغانستان از تخارستان و بلخ تا گوزگانان و هرات و سیستان و بست و کابل تا گردیز مربوط به پایتخت غزنه گشتند (٣۶٨ه- ٩٧٨ع) درینوقت قسمت های شرقی افغانستان تا ماورای سند و ملتان به دودمان معروف لودیان ملتان تعلق داشت و از لاهور تا خیبر جیه پاله کابلشاه حکم میراند. چون سبکتگین بر کابل و ننگرهار تاخت آورد، جیه پاله پیش آمد و در حدود غزنه با او جنگ کرد و شکست خورد ، و بعد از دادن خسارۀ جنگی به لاهور بازگشت ، و راجهای قنوچ ، دهلی ، اجمیر ، کالنجر را هم با خود همراه ساخته با یک لک سوار جرار از خیبر گذشته و به لغمان کنار دریای کابل رسید، سبکتگین با او پیکار کرد ، و هزاران نفر شانرا بکشت و عقب راند ، و تا دریای سند تعقیب کرد ، و یک نفر امیر خود را با دو هزار سوار در پشاور گذاشته بغزنه آمد (٣٨۱ه- ٩٩۱ع) درینوقت ملتان بدست شیخ حمید لودی بود که طایفۀ معروفیست از افغانان. و این لودیان چون اقتدار روز افزون سبکتگین را دیدند با او صلح کردند ، و چون جیه پاله شکست خورد ، شیخ حمید در ملتان برحال خود ماند ، و با سبکتگین معاهده بست (٣٨٢هجری) و برادر زاده اش شیخ رضی بقول احمد لودی در اخباراللودی از شعرای زبان پښتو بود که در عصر حمید لودی به کوهسار افغانان (کوه سلیمان) تبلیغ اسلام میکرد ، و ازین بر می آید که بعضی افغانان بین مجرای سند و غزنی تا این اوقات دین اسلام را قبول نکرده بودند.

چنانچه بسال (٣٧٢هجری) نویسندۀ جغرافیای حدودالعالم ، شهر قندهار (کناراندس) را جای برهمنان و بتان و لغمان را جای بتکده ها و بنیهار (بنیر) را جای افغانان و هندوان بت پرست میداند ، در حالیکه در همین وقت بست و غور و رخد شهر های اسلامی بودند. و کابل شهری بود که نصف آن مسلمان و نصف مردم هندو مذهب بودند. از وفات شیخ حمید خبری در تاریخ وارد نیست و همین قدر پدید می آید که اقتدار او در ملتان تا کنار های سند و کوه سلیمان محصور بود و لاهور تا تکسیلا و ویهند و قندهار (کنار دریای سند) به جیه پاله تعلق داشت ، ولی محمود بسال (٣٩٢ه- ۱۰۰۱ع) ویهند را گشوده و بسال (٣٩۶ه- ۱۰۰۵ع) چون بر ملتان حمله نخستین کرد ، حکمران ملتان ابوالفتوح داود بن نصر بود ، پس پدید می آید که نصر بن شیخ حمید حکمران دوم لودیان در حدود (٣٩۰ه- ٩٩٩ع) حکم رانده بود ، و وی بعد از حمید جانشین او گردیده و در رقابت سیاسی خاندان لودیان با غزنویان از طرف سلطان محمود به سوء عقیدت و گرویدن به کیش ملاحدۀ اسمعیلی متهم شده بود. ولی از مآخذ بومی پښتو مانند پټه خزانه و شعر پشتوی او پدید می آید که این اتهام غلط بود و وی ملحد بی دین نبود.
ابوالفتوح داود بعد از نصر بتخت ملتان رسید ، و بسال (٣٩۵ه- ۱۰۰۴ع) که سلطان محمود بر حکمران بهاتیه (بجی راؤ) تاخت ، داؤد اعتنائی نشان نداد و بنابرین بسال دیگر محمود با لشکر تازه دم از راه ننگرهار گذشته بعد از شکست دادن به راجه اننده پاله در پشاور به ملتان رسید ، و بعد از محاصرۀ هفت روزه داؤد لودی سالانه دو لک و بقولی هم دو کرور درهم خراج قبول کرده و بیست هزار درهم غرامت داد، و معاهدۀ صلح با محمود ببست و تا سال (۴۰۱ه- ۱۰۱۰ع) بر ملتان و حصص شرقی افغانستان حکم راند ، تا که در همین سال محمود بر ملتان تاخته و او را بگرفت و در قلعۀ غورک (شمال قندهار) زندانی ساخت و در همانجا از جهان رفت. با استیصال داؤد اگرچه دودمان لودیان قدیم از بین رفت ، ولی اعقاب داؤد بعد ازین هم در ملتان بودند ، چنانچه بقول فخر مدبر ، شیخ پسر داؤد بعد از مرگ سلطان مسعود در ملتان شورش کرد و لشکری از طرف سلطان مودود به سپه سالاری احمد محمد حاجب بزرگ و فقیه سلیطی بسر کوبی او گماشته شد ، چون لشکر به قلعه و ایوه رسید ، شیخ مذکور با همراهان خود به منصوره رفت و لشکریان غزنه ملتانرا بگرفتند ، و این آخرین ذکریست از بقایای دودمان لودی در ملتان.



این خاندان ممثل اولین ثقافت اسلامی و افغانی در هند است و دو نفر شیخ رضی برادر زادۀ حمید و نصر بن حمید شعرای زبان پښتو اند ، و پټه خزانه تذکرة شعرای پشتو اشعار آنها را با احوال شان بحوالۀ اعلام اللوذعی فی اخبار اللودی تالیف شیخ احمد بن سعید اللودی (۶٨۶ه- ۱٢٨٧ع) آورده است و فرشته نیز افغانیت آنها را نوشته است. و ما می بینیم که لودیان باز در سال (٨۵۵هجری) بقیادت بهلول لودی در هند خاندان دوم سلطنت را تشکیل کرده و مدت یکصد سال حکم رانده اند(٩٣٢هجری) ولی خاندان اول بتاریخ افغانستان ربط دارد ، و خاندان بهلوی در هند سلطنت کرده اند.
۱ - شیخ احمد لودی (حدود ٣٧۰هجری)
٢ - شیخ رضی برادر زادۀ حمید (حدود ٣٨۰هجری)
٣ - نصر بن حمید (حدود ٣٩۰هجری)
۴ - ابوالفتوح داؤد بن نصر (٣٩۵- ۴۰۱هجری)
۵ - شیخ ....بن داؤد (حدود ۴٣٢هجری)

مآخذ:
تعلقات هند و عرب- زین الاخبار- تاریخ ادبیات پښتو ج ٢- شوکت افغانی- تاریخ یمینی- فرشته- طبقات اکبری- حدودالعالم- تاریخ سند- ابن اثیر- حیات افغانی- خورشید جهان- پټه خزانه- آداب الحرب.
سیف الله فضل

از کتابخانۀ:

سیف الله فضل

نویسنده:

علامه عبدالحی حبیبی











| حفظ اطلاعات شخصی| | ما کی استیم؟ | | آرایشگر وبسایت | | شرایط استفاده | | تماس با ما |
Privacy Policy About us WebMaster Terms of Use Contact us